Sẽ không để người giàu mua nhà của người thu nhập thấp

Bây giờ, chính sách cho vay sắm nhà ở xã hội được coi là thông thoáng so có trước. bên cạnh đó, sự phức tạp trong xác định tổng thu nhập đích thực của người dân, cùng với sự thiếu minh bạch trong quá trình xét duyệt y đối tượng được sắm nhà thu nhập thấp đã làm một số người với thu nhập cao vẫn mua sắm được nhà thu nhập thấp để đầu cơ.

Khó xác định đối tượng thu nhập thấp

Theo TS Lê Đình Tri, nguyên Phó Vụ trưởng Vụ Kiến trúc quy hoạch (Bộ Xây dựng), thực tế đã xảy ra tình trạng có người mượn danh thu nhập thấp để mua nhà hưởng khuyến mãi. 1 trong các nguyên nhân dẫn tới tình trạng này là bởi việc xác định người có thu nhập thấp rất khó ví như chỉ căn cứ vào mức lương không phải nộp thuế thu nhập. Lương thì ai cũng biết, nhưng “cái không phải là lương” hay còn gọi thu nhập ngoài lương thì rất khó kiểm soát.

KTS Trần Ngô Đức Thọ (ĐH Xây dựng Hà Nội) chia sẻ bài học kinh nghiệm từ nước Mỹ về tăng trưởng nhà thu nhập thấp. Theo đó, Nhà nước đóng nhiệm vụ cần thiết trong việc tạo những cơ chế hỗ trợ Công trình nhà thu nhập thấp. Trong đó, có cơ chế tài chính nhằm đưa giá nhà vào tầm chi trả của các gia đình thu nhập thấp. Còn việc xác định đối tượng thụ hưởng thì dựa trên thu nhập bình quân địa phương. Theo đó, gia đình được coi là mang thu nhập thấp khi có mức thu nhập thấp hơn 80% thu nhập bình quân của địa phương. Cơ quan quản lý sẽ chia ra những nhóm đối tượng thu nhập thấp thuộc diện khó khăn, rất khó khăn để đưa ra những hình thức tương trợ phù hợp. Tất nhiên, ở nước ngoài, việc xác định mức lương của người dân là rất tiện lợi vì lương của người lao động đều được công khai, minh bạch.

Theo quy định hiện giờ, đối tượng không phải nộp thuế thu nhập tư nhân (thu nhập thấp), đồng thời có diện tích nhà bình quân thấp dưới 8 m2 sẽ được sắm nhà thu nhập thấp. Ông Nguyễn Thành Công, Phó Viện trưởng Viện nghiên cứu phát triển kinh tế xã hội Hà Nội, nghĩ rằng, việc Bộ Xây dựng đưa thêm tiêu chí về nhà ở với diện tích dưới 8 m2 sẽ hạn chế phần nào việc xác định sai đối tượng. Tuy nhiên, theo quy định mới, đối tượng học sinh, sinh viên cũng mang thể mua NOXH.

Để người dân cùng xây nhà

Một trong những rào cản khác khiến cho người nghèo khó tiếp cận NOXH là họ không được tham gia trực tiếp vào quá trình xây dựng NOXH mà chỉ có thể bỏ tiền ra để mua các căn do chủ tập trung đầu tư xây dựng. Do nguồn cung còn quá ít so sở hữu nhu cầu thực, việc xét phê duyệt đối tượng mua NOXH vẫn được chấp hành theo cơ chế xin cho. Trong khi đó, chất lượng của nhà thu nhập thấp thì vẫn còn rất nhiều điều đáng bàn. Nhiều chuyên gia nghĩ rằng, để gỡ khó, Nhà nước không nên mãi cung ứng sản phẩm nhà ở cho người dân bởi nhiều sản phẩm NOXH hiện tại chưa “đánh trúng” nhu cầu thật sự của người dân. Thay vào đó, Nhà nước nên tạo chính sách để người dân được trực tiếp tham gia vào việc kiến tạo nhà ở cho chính mình.

Theo TS Phạm Thúy Loan, Phó Viện trưởng Viện Kiến trúc Quốc gia, không cần lưu ý phải xây nhà thu nhập thấp trị giá hàng trăm triệu đồng như hiện nay bởi vì mỗi đối tượng sẽ với nhu cầu nhà ở khác nhau. Bà Loan đề nghị: Không nên hướng tới việc để doanh nghiệp xây nhà nữa mà mang thể để người dân tự xây có sự hỗ trợ về tài chính và đất đai của Nhà nước. Theo chuyên gia này, giải pháp vững mạnh nhà ở tốt nhất là nâng cấp tại chỗ. Bà Loan nghĩ rằng, người nghèo, người thu nhập thấp với thể không đủ khả năng mua sắm được nhà ngay, nhưng họ với thể với nhà ở phê duyệt hình thức trả góp.

Mặt khác, ông Trần Ngô Đức Thọ nghĩ rằng, cũng cần để người dân cùng tham gia vào thiết kế NOXH. Kinh nghiệm từ nhiều nước cho thấy, tiếng nói của người dân tham gia vào việc xây dựng NOXH càng to lớn thì tỷ lệ thành công càng cao vì chính người dân mới biết họ cần gì trong ngôi nhà của mình, kiến trúc sư không thể biết nhu cầu thực thụ của mỗi hộ dân. Chẳng hạn như tại Thái Lan, nhà ở được bề ngoài dưới dạng tầng 1 là cửa hàng, tầng hai là sân phơi quần áo. Tại nhiều nước, mô hình “mini flat” sở hữu diện tích chỉ khoảng 15-20 m2 được thiết kế thông minh và vẫn đáp ứng được nhu cầu của một bộ phận dân cư.

Xem thêm :